http://hdl.handle.net/20.500.12397/3974 2026-04-09T07:13:03Z http://hdl.handle.net/20.500.12397/4383 SELÇUKLU TARİHİNDE İBRAHİM YINAL İSYANI VE ONUN FATIMİ ARKAPLANI GENÇ, SÜLEYMAN Türklerin tarih boyunca değişik isimlerle pek çok devlet ve hanedan kurdukları bilinen bir gerçektir. Elbette ki bunu mümkün kılan ve dolayısıyla Türk tarihinin ve kültürünün Orta Asya'dan Orta Avrupa'ya, Orta Doğu'ya, Afrika'ya, Sibirya'dan Hindistan'a kadar geniş bir coğrafyaya yayılmasında ırki özelliklerle birlikte daha başka birçok sebebin etkisinden söz edilebilir. Bu çerçevede özellikle “kut” inancına dayalı hakimiyet ve hükümdarlık anlayışının da epeyce büyük etkisinin olduğu muhakkaktır.Ancak Türklerdeki bu hakimiyet ve hükümdarlık anlayışı, bir yandan devletlerin kurulmasına ve dolayısıyla Türk hakimiyetinin ve tarihinin yaygınlaşmasına hizmet etmiş; diğer yandan da saltanat ve hükümdarlık kavgalarına ve isyanlara zemin hazırlayarak Türk devletlerini zaafa uğratıp yıkılmalarına bile sebep olabilmiştir. Zira Türk hakimiyet telakkisinde, devleti idare etme hakkı ve yetkisine temel teşkil eden kut'un, kan yoluyla hükümdarın bütün evlatlarına geçtiği ve dolayısıyla hanedan üyelerinin hepsinin hükümdar olma hakkının bulunduğu inancı vardır. Bu bağlamda söz konusu anlayış veya inanç Türk tarihinde pek çok saltanat ve hükümdarlık mücadelesine meşrû zemin hazırlamış ve zaman zaman şehzadelerin isyanına sebep olmuştur. Hatta bazen iç ve dış mihraklar bu durumu kendi emelleri ve menfaatleri doğrultusunda kullanmışlar ve hanedan azalarını bu nevi isyanlara tahrik ve teşvik etmişlerdir. Nitekim bilindiği gibi, Türk devletlerinin tarihinde epeyce bu tür isyanlara rastlamak mümkündür.İşte biz de bu makalemizde; Selçuklu tarihinde ortaya çıkan İbrahim Yınal isyanını inceleyeceğiz ve isyanın arkasındaki Fatımi etkisini göstermeye çalışacağız. Ancak bunun için önce, Fatımilerin İbrahim Yınal'ı isyana teşvik etmeye sevk eden Selçuklu-Abbasi münasebetlerinin gelişmesi ve yakınlaşmasının tabii bir sonucu olarak doğan Selçukluların Abbasi-Sünni yanlısı, Fatımi karşıtı siyaseti açıklanacak. Akabinde Selçuklu devletini zaafa uğratmak ve dolayısıyla kendilerine yönelik Selçuklu tehlike ve tehdidini ortadan kaldırmak için, Fatımilerin, İbrahim Yınal'ı nasıl isyana tahrik ve teşvik ettikleri, daha önce pek kullanılmayan kaynaklar ışığında, gösterilecektir. Ayrıca bu isyanın o dönemde hem Selçuklu Devleti, hem de Abbasi hilafeti açısından doğurduğu ve doğurabileceği muhtemel sonuçlara dikkat çekilecektir 2010-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/20.500.12397/4382 BİR TEFSİR KAYNAĞžI OLARAK TABERîŽ'NİN “TARîŽHU'L-ÜMEM VE'L-MÜLÛK” İSİMLİ ESERİ ERBAŞ, MUAMMER Müellifi oldugu Camiu'l-Beyan isimli eseriyle tefsir alanına büyük katkısı dokunan Taberi, tarih alanında da “Tarihu'l-Ümem ve'l-Mülûk” isimli bir eserin sahibidir. Taberi, bu eserinde insanlık tarihini evrenin yaratılısından baslamak üzere Hz. Peygamber'in risalet dönemi esas olmak üzere kendi dönemine kadar uzanan bir zaman dilimi içinde ele almıstır. O, bunu yaparken sık sık ele aldıgı konuyla ilgili gördügü Kur'an ayetlerine atıfta bulunmustur. Dolayısıyla bu eserde Kur'an ayetleri, ait görüldükleri tarihi zaman ve mekan baglamında zikredilmistir. Bu durum, onların daha iyi anlasılmasına katkıda bulunmustur. Bizim bu çalısmadaki hedefimiz, Taberi'nin bu eserinde yer alan Kur'an ayetlerine dair rivayet malzemesini tespit edip degerlendirmek ve bu sayede onun tefsir ilmine olan katkısını ortaya koymaktır 2010-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/20.500.12397/4381 ALLAH'A İZAFESİ BAKIMINDAN KUR'AN'DA İRADE VE MEŞîŽET KAVRAMLARI MEMİŞ, MURAT Allah'ın alemdeki fiillerinin belirleyicisi konumundaki ilahi sıfat, Kur'an-ı Kerim'de irade ve mesiet mastarından türeyen fiiller ile ifade edilmektedir. Bu kavramlar, bir taraftan Allah'ın yapma ve yaratmasının niteliligi ortaya koyarken diger taraftan insanın ahlaki sorumlulugunun sınırlarını da belirlemektedir. Allah-alem-insan iliskisinin dogru anlasılabilmesi, konuyla ilgili ilahi beyanların bir arada ve sistematik bir sekilde ele alınmasını gerektirmektedir. Bu makale, irade ve mesiet kavramlarının Kur'an'daki kullanımlarını Allah'a izafe edildigi sekliyle degerlendirmektedir. Bu baglamda kavramların anlam alanlarını tasnif etmekte, aralarındaki benzerlik ve farklılıkları tespit etmektedir 2010-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/20.500.12397/4380 ARİSTOTELES VE İŞ ETİĞžİNDEKİ TEMEL DEĞžERLERİN DÖNÜŞÜMÜ TÜRKERİ, MEHMET Bu makale, is etigindeki temel degerlerin dönüsümünü ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Bu dönüsümler, is yasamının temelindeki felsefi-etik zemin, is yasamındaki negatif-pozitif etik ilkeler, kar düsüncesinin kapsamı, sosyal sorumluluk fikri ve kapsamı, is hayatında yer alan bireylerin hakları, sorumlulukları ve degerleri gibi konularla ilgili olarak gerçeklesmis görünmektedir. 2010-01-01T00:00:00Z